Avtomatlashtirishning texnik vositalari. O’quv qo’llanma

Sultonali Mukaramovich Abduraxmonov

O’quv qo‘llanma «Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish» yo‘nalishi bo‘yicha bakalavrlarni tayyorlashdagi «Avtomatlashtirishning texnik vositalari» fanidan adabiyot sifatida tayyorlangan. O‘quv qo‘llanmada avtomatashtirishning texnik vositalari fan doirasida ochib berilgan. Ularni yoritishda tizimlaridagi joylashish ketma-ketligiga moslashtirilgan. O‘quv qo‘llanma bakalavrlar, magistrlar va shu sohada shug‘ullanadigan muhandislar uchun mo‘ljallangan.

V BOB. Xatoliklar

O«lchash va boshqarish tizimlarida ma’lum xatoliklar kuzatiladi. Ularni shartli quyidagilarga bo‘lish mumkin:

— asosiy S_asos;

— qo‘shimcha S_qo‘sh (qo‘shimcha omillar tufayli yuzaga keladi namlik, harorat va boshqalar).

Biz qo‘shimcha omillarni hisobga olgan holda umumiy xatoni hisobga olamiz:

Qo‘shimcha xato texnologik parametrlarining funksiyasi sifatida aniqlanadi:

Loyihalash jarayonida tanlangan sensorlarga qo‘yiladigan asosiy talablar:

— chiqish qiymatining kirishga aniq bog‘liqligi;

— vaqt bo‘yicha xususiyatlarning barqarorligi;

— yuqori sezuvchanlik;

— obyektga nisbatan kichik o‘lcham va vazn;

— nazorat qilinadigan jarayon bo‘yicha va boshqariladigan parametr bo‘yicha hech qanday aks ta’sir yo‘q;

— har xil ish sharoitlarida ishlash;

— chiqish signallarini boshqa tizim vositalari bilan birlashtirish;

— turli markalilarini o‘rnatish imkoniyatlari.

Nazorat savollari

1. Asosiy xatoliklarga qaysilar kiradi?

2. Qo‘shimcha xatoliklar manbalarini tushuntiring?

3. Sensorlarga qanday talablar qo‘yiladi?

4. Xatoliklar qanday kamaytiriladi?